باغ ژاپنی

باغ ژاپنی در گذرزمان

اولین باغهای ژاپنی در منطقه کوهستانی Yamatoکه در حال حاضر نارا نام دارد، در قرن ششم میلادی به‌وجودآمدند. این باغها تقلیدی از صحنه‌های اقیانوس بودند، برکه‌های عظیمی با سواحل شنی و سنگی و همچنین جزایر کوچک. در قرون ۶و۷میلادی، تفکر شینتوجای خود را به بودیسم دادواز این پس تاثیر بودیسم در طراحی باغهای ژاپنی کاملا محسوس است. در سال ۷۹۴م. پایتخت از نارا به کیوتو منتقل شد. کیوتودربستر طبیعی بسیار زیبا و شاعرانه‌ای قرار گرفته است. در این منطقه چندین رود خانه به هم می‌رسند و کانالهای زیادی برای آبرسانی به شهر حفر شده است. تابستانهای کیوتوگرم و شرجی است وبرای خنک کردن هوا، آبشار و برکه‌های بسیار ساخته‌اند وجویهای مصنوعی بین ساختمانها عبور می‌کنند واز میان باغها می‌گذرند. این برکه‌ها معمولا اشکال ساده‌ای دارند و به اندازه‌ای وسیع اند که می‌توان روی آنها قایقرانی ودر کنارشان ماهیگیری کرد. آلاچیقهای ماهیگیریTsu ridanoرا راهروهایی به متصل می‌کند و یادآور رواقهای ایرانی است. با گسترش فرهنگ بودیسم در ژاپن، سبک باغ سازی Shinden، که براساس تصویر Jodoیا«سرزمین خلوص»، که در کتب مذهبی توضیح داده شده است، رواج یافت. یک نمونه کامل آن، باغ Bydoinو معبدUji واقع در حومه کیوتو است. در قرن ۱۱میلادی اواخر سلسله Hei، یک نجیب زاده ناشناس قوانین باغ سازی را در کتابSakuteikiبه‌ثبت رسانید. اصول طراحی باغ ابتدا زمین و آب موجود در نظر گرفته شود وبعد مکانهای طبیعی زیبایی که در خاطره وذهن نقش بسته است به یاد آورده شود، سپس زمانی که مکان نهایی باغ انتخاب شد طراح باید بگذارد تا خاطره برای او تعیین کند کدام عنصر از همه بیشتر احساس بر انگیز است. دوران طلایی طراحی باغ ژاپنی، دوران Munomechiاست که از۱۳۳۳تا۱۵۶۸به طول انجامید. دراین دوران استادکارانی به نام Senzui-Kawaramus(به معنی آدمهای کوه، نهر ورود) بسیار فعال بودند و سبک جدید باغ خشک،Karesansuiرا در آن زمان پدید آوردند. این باغهای خشک، که فقط با صخره وسنگ و شن ساخته شده بودند در سبک معماری Shoinونقاشی چینی Suiboku-gaتاثیرگذاشتند. تاثیر دیگر این تفکر در پرورش مینیاتوری درختان،bonsai. ومنظره‌های «کشویی»، که هدفشان نمایش جهان در یک فضای محدود است، تماما تلاش برای رسیدن به نوعی فضای ایده آل برای اعمال مراقبه بوده است. در واقع باغ ژاپنی فضایی کاملا ذهنی است . گونه شناسی باغ ژاپنی باغ ژاپنی را نسبت به درجه کامل بو دنش به ۳گروه تقسیم می‌کنند:

  1. باغهای کامل با جزئیات زیاد=shin
  2. باغهای کامل با جزئیات متوسط=Syo
  3. باغ با جزئیات کم و ساده=So

این سه گروه مجدداً براساس زیبایی شناسی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

  1. زیبایی طبیعی=Shibui
  2. آرامش وتنهایی=Wabi
  3. روستایی و ساده=Sabi

باغهای سنگی نیز می‌تواند در هر یک از اینها قرار می‌گیرد.

ساختار باغ ژاپنی

دیاگرامی که از قرن ۱۵میلادی تاکنون در بسیاری از کتابهای طراحی باغ ژاپنی طرح شده است نشان می‌دهد چگونه یک منظرهٔ طبیعی به وسیلهٔ عناصر مشخص به وجود می اید.

این دیاگرام ۱۶عنصر دارد که همگی دور «صخرهٔ مرکزی» یا «نگهبان» قرار گرفته‌اند. اینجا دیگر مربع‌های متقارن فضای باغ را متعادل نمی‌کنند، بلکه عناصر گوناگون یک نوع تعادل غیرمتقارن را به وجود می‌آورند.

البته وجود همه این ۱۶ عنصرهمیشه ضروری نیست و می‌توان به طرق گوناگون وبا تعدادمتفاوت از آنهااستفاده کرد:

  1. «تپهٔ کوچک» یا «صخرهٔ مهمان»
  2. «کوه دوردست»
  3. کوه اطراف»
  4. «ساحل شن»
  5. «کوه میانی»
  6. «قلهٔ کوه»
  7. «کوه اصلی»
  8. «جزیرهٔمرکزی»
  9. «صخرهٔ مقدس»
  10. «جزیرهٔ صاحب باغ»
  11. «جزیرهٔ مهمان»
  12. «خروجی برکه»
  13. «دهانهٔ آبشار»
  14. «برکه یا دریاچه»
  15. «خطوط پهن ساحل»

آب

در سبک باغسازی ژاپنی آب اجازه رشد افقی باغ را می‌دهد و باغبان‌ها از آب به خاطر صدایش استفاده می‌کنند. برکه را می‌توان مرکز توجه در یک باغ ژاپنی دانست که آب جوی‌ها به آن منتهی می‌شود. اطراف این محل باید تا حد امکان طبیعی جلوه دهد بنابراین آنرا از سنگ‌های رودخانه‌ای و تخته سنگ و گیاهان مناسب می‌پوشانند.

لذت هادرباغ ژاپنی باانواع بازی به وجود می‌آیند، مثل بازی جمع‌آوری اشیای مختلف، و البته بازی سالک که مهم ترین است. به عنوان مثال ژاپنیها صخره‌های عظیم را از نقاط گوناگون کشور می‌آورند، کسانی که می‌توانستند این سنگها را شناسایی کنندنوعی لذت کلکسیونری را تجربه می‌کنند.

در قوانین نقاشی ژاپنی برای وسعت دادن به منظرهٔ ترسیم شده با پرسپکتیو بازی می‌کنند. در باغ هم همین اتفاق می‌افتد. ساحل جلویی جزئیات خیلی زیادی دارد و عناصر آن بزرگتر از واقعیت هستند، اما ساحل عقب بسیار کوچکتر و کمی مبهم ساخته می‌شود.

باغ ژاپنی باغی فلسفی است وهمانند ابزاری برای درک جهان عمل می‌کند

مظهر آب

مظهر آب در باغ ژاپنی هرگز نباید عیان شودوفقط به حضور آن اشاره می شودواین اشاره معمولاًبا ایجاد یک آبشار کوچک صورت می‌گیرد.

راهها

در باغ ژاپنی مسیرها کاملاً ارگانیک است و گاهی سنگ‌های قدمگاه (جای قرارگیری پا) چنان پر پیچ وخم است و فواصل میان این سنگ‌ها چنان گوناگون که انسان باید آگاهانه قدم برداردو در واقع برداشتن هر قدم به نوعی حرکت هنری تبدیل می‌شود

رنگ

از لحاظ رنگ بندی باغ‌های ژاپنی بسیار مینیمال هستند و تنها از یک یا دو رنگ در در هر فصل بر خوردارند. به عنوان مثال باغ گیلاس که ناگهان در بهار غرق شکوفهٔ سفید می‌شود. در باغ ژاپنی، یک پرده کاغذی کشویی یا باز شو، فضای بیرون ودرون را جدا می کندو رابطه خیلی نزدیکی بین داخل و خارج به وجود می‌آورد.

فضا طوری طراحی شده که بهترین منظره را نشسته بر زمین می‌توان دید. رفاه در اینجا فدای منظر می‌شود (مهم نیست که گرمای تابستان به درون نفوذ می کندیا سرمای زمستان) وصحبت از رابطهٔ نزدیک بین انسان و طبیعت است.

وسایل باغ

در باغ ژاپنی همیشه یک فانوس سنگی یک درخت استثنایی، یک آلاچیق ماهیگیری، رواقهای چوبی، پلهای سنگی و چوبی، چاهی برای شستشو در باغ، به خصوص همگام مراسم چای و سکویی برای تماشای مهتاب وجود دارد.

باغهای سنگی در ژاپن

یکی از زیباترین انواع باغ‌های فلسفی باغ خشک یاباغهای سنگی است. در این نوع باغ، مکتب مینی مالیسم، (به معنی «کاهش دادن در حد امکان»و با کمترین عناصر بیشترین مفاهیم را انتقال دادن)، به اوج می‌رسد تا حدی که کوچکترین تغییر در این باغها یک اتفاق مهم تلقی می‌شود. این مینی مالیسم از ذن سرچشمه می‌گیرد و مشهور ترین نمونهٔ آن باغ Ryoan-jiاست.

باغ Ryoan-ji

باغ ۱۵ صخره دارد که در مستطیلی مملو از شن قرار دارند و چند درخت نیز در انتهای باغ وجود دارد. شن نماد آب است وصخره‌ها نماد کوه. این باغ یک منظرهٔ ذهنی است که سادگی آن انسان را به سوی تزکیه نفس می‌کشاند.

یک پیشوای ذن به نام Tesreu Sokiدر مورد باغ می‌نویسد:در اینجا تقلیل دادن سی هزارفرسنگ به یک پا کاملا محسوس است به گفتهٔبرخی خود او طراح این باغ بوده است. تفاسیر گوناگونی از این باغ وجود داردبه عنوان مثال این صخره‌ها را به ببر ماده و توله‌هایش در حال عبور از رود خانه تشبیه کردند، یا دیاگرام نقطه‌های مشخصی در کهکشان را با نقاط قرار گیری صخره‌ها مقایسه کردند. ولی بهترین تفسیر این است که در فضای این باغ قدرتی است که به انسان نوعی آرامش مطلق را تلقین می‌کند و در این فضا، رازی است که با هیچ واژهای نمی‌توان توصیف کرد

منابع

  1. موسوی، محمد. فصلنامه هنر "سیری درتاریخ هنر تصویرگری. مرکزمطالعات وتحقیقات هنری معونت امورهنری وزارت فرهنگ وارشاداسلامی، 1379. 
  2.  اعتضادی، لادن. مجله”ذن فرهنگ وهنرژاپن شمارهٔ 35“. دانشکدهٔ معماری وشهرسازی.
  3. جین، (کوپر. فرهنگ مصورنمادهای سنتی. نشرفرشاد-تهران مترجم:ملیحه کرباسیان، 1380.
/ 0 نظر / 80 بازدید